|
|
MASAJ NEDIR VE NEREDEN CIKMISTIR
Masaj, Besbin yillik gecmise sahip oldugu varsayilan masaj, yeryuzunun en eski uygarliklarinca biliniyordu. Belki bugunku sekliyle degil ama degisik amaclarla Hint, Cin, Pers, Grek ve Misirlilar masaji kullanmislardir.
Masajin kelime kokeni bu eski medeniyetlere dayanir. Hint dilinde "Masser"Arapca'da "Mess", ibrani ce de "Mashesh" ve Yunanca'da ki "Massein" kelimeleri sivazlama ve yogurma anlamina gelir. Hint halk tibbi "Ayurveda" Sankristce yasam bilgisi anlamindadir. Baslangici MO–. 3000 yillarina ait Veda yazitlarina dayanir.
|
![]()
Photo: My basketball accolades
|
Masajin temeli Hindistan
Masaj Ulkemizde henuz yayginlasamadi. Ancak buyuk sehirlerimizde hatiri sayilacak kadar salon bulunmakta ve halanda yenileri acilmaktadir.
|
MO. 700 lerde derlenerek butunlestirilmistir. Hint kulturunde masajin cok ozel bir yeri vardir. Hindistan in koruyucu tanrisi Visnu nun karisi Laksmi yi kocasinin ayaklarina masaj yaparken tasvir eden heykeller vardir. Hindistan da halk arasinda masajin bedeni gelistirip eniledigine olan inanc cok gucludur. Halen kirsal kesimde geleneksel masaj uygulamalari vardir. Uc yasina kadar olan cocuklara hemen her gun, alti yasina kadar olanlara ise haftada birkac kez masaj yapilmasinin iyi olduguna inanilir.Geleneksel Cin tibbi (MO. 2700) tum Asya yi ve Bati Dunyasini etkilemistir. Cin felsefesi ve tibbinin temelini enerji kavrami, olusturur. Pozitif enerji yang ve negatif enerji yin birbirinin icine sizarak, birbirinin ardi sira gelirler. Inanisa gore sagligin devami icin yin-yang uyumunun saglanmasi gerekir.
Cin tibbin da hastaliklardan korunma ve tedavi icin diyet, masaj ve su tedavilerinden yararlanilmis; bedensel saglik kurallari ortaya konmustur. Masaja ozel bir deger verilmistir. Cince bir kitapta "Kan dinlenmis ve sinirler gevsemisken sabah erkenden avuc iciyle tum vucudun sivazlanmasi insani soguk alginligindan korur, organlari esnek tutar ve ufak tefek rahatsizliklari onler" denmektedir. Kultur devrimi doneminde (1960) Shan Dong Cin Tip Enstitusunde masaj hiyjyeni ve cimnastige iliskin calismalar uzmanlik dali haline getirilmistir.
MO 2000 yillarinin gorkemli Misir uygarliginda sagligi gelistirme ve hastaliklari gidermede masajdan yararlanilirdi. Antik donemde Ege uygarliklarinda, zeytinyagiyla karistirilan guzel kokulu otlarla masaj yaglari hazirlanirdi.Kolelerin kollarinda asili kaplar icinde hazir tutulan bu yaglar, banyodan sonra kullanilirdi.
|
Photo: My basketball accolades
|
Sonra Cin
Homeros (IO 1000); unlu Iliada, Odessa destanlarinda kahramanlarin yikandiktan sonra vucutlarini guzel kokulu yaglarla ovduklarini belirtmistir. MO. 460-377 yillarinda yasayan Hipokrat ise omuz cikiklari ve kas yirtiklarindan sonra friksiyon; kabizlikta ise yogurma tarzinda hareketleri onermistir.
|
Gunumuzde hekim yeminine ismini veren Hipokrat a gore masajda sert ovma, uyarici; asiri ovma, zararli; kararinda ovma ise yararli ve sagligi gelistiricidir. Gallen, Hipokrat icin "O ovmanin otoritesidir" derken; onun usta bir masor olduguna dikkat cekmistir.
Antik Yunan kulturunde spor ve masaj bir yasama bicimiydi. Spor karsilasmalari cesitli tanrilar adina (Zeus, Athena, Ares) duzenlenen ayinler seklinde yapilirdi. Kosu, boks, gures, cirit ve disk atma gibi sporlarda yarismalar yapilirdi.
Bugun kullandigimiz stadyum, atlet, olimpiyat gibi bircok spor terimi o zamanlardan kalmadir. MO. 1. yuzyilda tedavi tanrisi Asklepios (Eskulap) sagligi koruyucu 5 kural one surmustur.
Gidalardan uzak durmak,
Az yemek.
Yuruyusler yapmak.
Saraptan uzak durmak.
Araba gezintileri yapmak.
Masaj yaptirmak.
Eczaciligin babasi sayilan ya da kimilerine gore tarihteki ilk spor hekimi sayilan Gallen (MS. 130-200) Anadolu da Bergama Kralliginda yasamistir. Gorevi gladyatorlerin yaralarini iyilestirmekti. Gladyatorlere karsilasma oncesi ve sonrasinda "yag ile kizarana kadar, ovarak" masaj yapmistir. Bu donemde bazi gorevlilere sadece aleiptai ya da masor denirken, digerlerine iatroleiptai yani hekim-masor denirdi.
Gallen in yasadigi donemde yemeye, icmeye asiri duskun olan ve tembel bir yasam suren Romali asiller hukum suruyordu. Gallen bu asillere saglikli yasam icin egzersiz yapmalarini oneriyordu. Ayrica egzersizle beraber duzenli masajin sagligi gelistirecegini soyluyordu. Roma da varlikli kisilere ozel hekimler veya yardimcilari masaj yaparlardi.
Gallen'e gore "masaj yapilan kisimlar yumusar; bunun gostergesi o bolge uzerindeki canli renktir. Ayni olumlu etki eklemlerin masaj sonrasinda daha rahat ve kaygan hareketlerinde de gozlenir".
Turk dusunur ve tip adami ibni Sina (MS. 980-1037) da masajin yararlarindan sozetmistir. Bes kitaptan olusan EL Kanun Fit Tip isimli serinin ilk kitabi olan Kulliyat'ta beden egitimi ve saglikli yasamla ilgili goruslerine yer vermistir. "Hekimler yalniz hastaliklarin degil, ayni zamanda sagligi surdurmenin nedenlerini de goz onune almalidir" diyen ibni Sina yuzyillar oncesinden koruyucu saglik hizmetlerinin onemine dikkat cekmistir. Sagligin korunmasi icin egzersiz yapmanin ve beraberinde vucudu ovmanin (masajin) yararlarina deginmistir.
Ortacag Avrupa'sinda masaj bir anlamda unutulmustur. Vahsi bir dinsel baskinin hukum surdugu bu donemde engizisyon teroru her turden gelismeyi engellemistir.
Yine de 16. yuzyilda Dr. Abroise Pare (1510-1590) hastaliklarin iyilesme donemlerinde tedaviyi desteklemek amaciyla masaja "benzer" uygulamalari denemistir.
19. yuzyila gelindiginde masajla ilgilenen hekim sayisinda artis olmuştur. Konuyla ilgili cesitli tartismalarin yer aldigi kitaplar yayinlanmistir. Her halde bunlarin en ilginci; "masajin ciplak vucu da mi yoksa elbise uzerinden mi yapilmasi gerektigi" tartismasidir.
Ortacagin insan zihninde yarattigi taasubun 19. yuzyila kadar uzanan etkisini bu tartismalarda gormek mumkundur. "Masaj ciplak vucuda hicbir ara madde kullanilmadan yapilmalidir" diyen Dr. A. Reibmayr'ın Masaj Teknigi ve Pratik Hekimlik Yonunden Masajin Degeri (1893) isimli kitaplari yayinlanmistir.
Bu donemin diger bir tartisma konusu ise: "Masaj cimnastigin bir yan dali midir, degil midir?" meselesidir. Konu ciddiyetle tartisilmistir. Isvecli Peter Henry Ling (1778-1839) masajla cimnastigin icice oldugunu savunuyordu. Ancak masaj tarihi acisindan Ling'in esas onemi ilk olarak masaj manipulasyonlarini duzenlemesin dengelmektedir.
Isvecli Kleen (1847-1928) ise Masaj EL Kitabi (1895) adlı eserinde masajin cimnastikle dogrudan iliskisinin olmadigini belirterek iki konuyu ayri olarak ele almistir.
Bu donemde tip kaynakli eserlerin cogunda egzersizle masajin birlikte ele alinmasi dikkat cekicidir. Kleen'in egzersizle masaji ayri konular olarak ele almasi en azindan "ön yargilarin" asilmasi acisindan onemli bir ilerlemedir. '
19. yuzyilda Porry ilk olarak masajin kas, deri ve eklemlerdeki fizyolojik etkilerini acıklamaya calismistir. Ayni yillarda masaja tapotement (darbeleme) hareketi ilave edilmistir. Bu yuzyilda Hollanda da Metzger, Amerika da Mitchell ve Kellog, Ingiltere de Cyriax ve Mennel masaj uzerinde onemli calismalarda bulunmus diger arastirmacilardir.
ILk olarak masaj hakkindaki Cin yapitlari batida ilgi gormus; Fransizca'ya cevrilmistir. Gunumuz masaj terminololisinin büyük olcude Fransizca'nin etkisinde olmasi bu nedenledir. Klasik masajin temelini 1893 yilinda yayinladigi masaj kitabiyla Albert Hoffa kurmustur. Kitabindan masaj manipulas- yonlari( ofloraj, petrisaj, friksiyon, tapotement ve vibrasyon )olmak uzere bes grupta ele alinmistir.
Vucudu anatomik bolgelere ayirarak ve belli bir sistematikle uygulanan Hoffa teknikli masaj daha sonra "Goch Okulu" tarafindan surdurulmustur. 1935'te Hoffa-Goch teknigi ismiyle bir masaj kitabi yayinlanmistir.
1937'de Strock bu teknigi gelistirmistir. Iste bu Hoffa-Goch-Strock teknigi klasik masajin temelini olusturmustur. Klasik masajin olgunlasmasi surecinde ve daha sonralari ozel bir takim manipulasyonlar iceren masaj teknikleri gelistirilmistir. Ornegin; W. Ruhman (1929) ve Cornelius "Basinc Masaji" ile deri uzerinde basinc uygulamistir. P. Vogler ve H. Kraus "Periost Masaji" ile tedavisi amaclanan bolgeye en yakin kemik uzerine kuvvetli friksiyonlarla basinc yaparak sonuc almak istemislerdir. Kibler, Glaser ve A.W. Dalicho "Segmental Masaj" dedikleri yontemle deri ve deri alti dokuyu kaldirarak segmentler uzerinde etki yapmak istemislerdir.
Fizyoterapist Elizabeth Dicke (1942) kendi uzerinde deneyerek gelistirdigi "Konnektif Doku Masaji" ile dolasim bozukluklarinda etkili bir tedavi masaji gelistirmistir.Tum bunlarla birlikte teknolojik gelismelere bagli olarak mekanik ve elektronik masaj aletleri uretilmistir. 1984'te ingiltere'de 9 hemsire biraraya gelerek Masaj Dernegini kurmuslardir. Sir William Bennet'in belirttigine gore o sıralarda sosyeteden bir kadinin bir masaj kursuna devam etmesi oldukca populerdi. Ancak popularitenin artmasiyla skandallarda ortaya cikmistir. Toplumda masajin saygin kuruluslarla ilgisi olmadigi dusuncesinin yayginlasmasi uzerine bazı onlemler alindi. Soz konusu "Egitilmis Masozler Dernegi" bu acidan onemliydi. Dernek masaja sayginlik kazandirmayi amacliyordu. 2. Dunya Savasi'ndan sonra Ingiltere'de masaj okullari acilmistir.
Tibbi kliniklerde masai, tedavi amacıyla kullanilmistir. Fizik tedavi programları icinde yer verilmistir. Pohlman (1939) ultrason, elektrik stimulator ve vakumu "mikromasaj" olarak sunmustur. Ulkemizde daha cok hamam kulturu icinde keseleme, kol ve bacakları germe, bazen de darbeleme seklinde "masaj" yapilmistir. Diger taraftan yagli gureslerdeki pesrev sirasinda sporcunun kendisini ve rakibini darbeleme turu hareketlerle "isitmasi" sportif hazirlik masajina ornek gosterilebilir. Ancak sporda bilincli masaj uygulamalari modern sporun gelismesiyle beraber olmustur.
Turkiye'de ilk olarak fizik tedavi zamanlarinca "tedavi masaji" yapilmistir. 1909'da Leipzig'de basilan Prof.Dr. Wieting'in "Gulhane Von Festchrift" adli kitabinda belirttigine gore; Prof.Hofmann Gulhane Serriyat Hastanesi'nde tedavi amaciyla masaj uzerinde calismalar baslatmistir. Asistanligini ise Dr. Semsettin Bey yapmistir. 1. Dunya Savasi'ndan sonra Hofmann'in yerine Prof. Semsettin Bey fizyoterapi hocaligina tayin edilmistir. Galvanik banyo, ultraviyole tedavisi, mekana terapi (egzersiz) ve masaj uygulamalari yapmistir.
15.02.1901 tarihli Tercuman-ı Hakikat gazetesinin haberine gore; Dr. Izzettin Emin Avrupa'da fizyoterapi egitimini tamamlayarak yurda donmus ve Gurabayi Muslimin Hastanesi'nde goreve baslamistir. Dr. Izzettin Bil elektrik (elektroterapi), Bilme (hidroterapi) ve Bilmesh (masaj) tedavileri yapmistir. Bu konularda Tibbiye-i Sahane de dersler vermistir.
1930'da Ord.Prof.Dr. Osman Cevdet Cubukcu Haydarpasa Tip Fakultesinde Fizikoterapi Enstitusunu kurmustur. O yillarda esas olarak elektroterapi ve masaj tedavileri yapilmis; terapi (egzersiz) fazla onemsenmemistir. Gunumuzde Dunyada ve ulkemizde cesitli kurslarla veya enstitulerde yetistirilen masorler; tedaviden cok dinlendirme ve spor masajinda onemli hizmetler gormektedirler. insanin rahatsizlik duydugu vucut bolgesine elini goturerek ovmasi masajin icgudusel kokenini gostermektedir. Dokunma ve dokunulma her zaman icin insanlar uzerinde derin bir etki birakmistir.
Masaj insanlik tarihi boyunca bedeni guclendirici, hastaliklari giderici, sagligi pekistirici bir yontem olarak deger bulmustur. 21. yuzyilda beklenen olaganustu teknolojik gelisim ve degisim icindeki yasamda masaj insana insanligini hatirlatan bir arguman olarak kabul gormeye devam edecektir
|
|
